تحولی نو در درمان خشکی چشم: قطره ترکیبی دوکاره (Dual-Action) کمپانی بوش اند لوم (Bausch + Lomb)
خشکی چشم (Dry Eye Disease – DED) یکی از شایع‌ترین و در عین حال پیچیده‌ترین اختلالات سطح چشم است که میلیون‌ها نفر در سراسر جهان از آن رنج می‌برند. به‌طور کلی، دو عامل اصلی در ایجاد و تشدید خشکی چشم نقش دارند: التهاب مزمن سطح چشم و تبخیر سریع اشک.
کمپانی مطرح بوش اند لوم (Bausch + Lomb) برای نخستین بار قطره چشمی ترکیبی و دوکاره‌ای (Dual-Action) طراحی کرده است که هر دو عامل اصلی ایجاد خشکی چشم را به‌طور هم‌زمان هدف قرار می‌دهد. این داروی نوآورانه ترکیب دو ماده موثره از دو قطره معروف سیدرا (Xiidra®) و میبو (Miebo®) است.
۱. قطره‌های پایه چه هستند و چگونه عمل می‌کنند؟
الف) قطره سیدرا (Xiidra® – ماده موثره: Lifitegrast 5%)
مکانیسم اثر: این قطره یک مهارکننده آنتی‌ژن مرتبط با عملکرد لنفوسیت‌ها (LFA-1) است. این ماده مانع اتصال LFA-1 به مولکول ICAM-1 در سطح چشم شده و چرخه التهاب مزمن و پاسخ‌های ایمنی ناشی از لنفوسیت‌های T را متوقف می‌سازد.
نقش اصلی: کاهش التهاب، سوزش و قرمزی سطح قرنیه و ملتحمه.
ب) قطره میبو (Miebo® – ماده موثره: Perfluorohexyloctane / PFHO)
مکانیسم اثر: این قطره بر پایه ماده ۱۰۰٪ غیرآبی پرفلوروهگزیل‌اوکتان (PFHO) ساخته شده است. PFHO تک‌لایه‌ای یکنواخت روی لایه چربی اشک (Lipid Layer) ایجاد می‌کند.
نقش اصلی: جلوگیری از تبخیر اشک، تثبیت لایه اشکی و بهبود اختلال غدد میبومیان (MGD) بدون ایجاد تاری دید طولانی‌مدت.
۲. قطره ترکیبی دوکاره (Dual-Action) چگونه عمل می‌کند؟
قطره ترکیبی جدید (ترکیب Lifitegrast 5% + PFHO) امکان درمان هم‌زمان دو مکانیسم اصلی بیماری را فراهم می‌کند:
1. کنترل سریع التهاب سطح چشم (به‌واسطه Lifitegrast).
2. کاهش تبخیر اشک و حفظ رطوبت چشم (به‌واسطه PFHO).
مزایای کلیدی قطره ترکیبی:
مصرف دو بار در روز (Twice-Daily): برخلاف قطره میبو به تنهایی که معمولاً ۴ بار در روز تجویز می‌شود، این قطره ترکیبی با دوز دو بار در روز عمل می‌کند.
شروع اثر سریع‌تر (Rapid Onset): مطالعات بالینی فاز ۲ نشان داده‌اند که اثرات درمانی این قطره دوگانه از روز ۸ تا ۱۵ شروع شده و نسبت به درمان‌های تک‌دارویی بهبود سریع‌تری در ترمیم قرنیه (Corneal Staining) ایجاد می‌کند.
افزایش پایبندی بیمار به درمان (Compliance): کاهش تعداد قطره‌های مصرفی در طول روز، راحتی بیشتری برای بیماران فراهم می‌کند.
۳. آینده درمان خشکی چشم
رویکرد جدید به سمت درمان‌های چندهدفه (Multi-Targeting) پیش می‌رود. از آنجا که اکثر بیماران مبتلا به خشکی چشم هم‌زمان دچار التهاب سطح چشم و نقص در لایه چربی اشک هستند، استفاده از داروی ترکیبی دوکاره، تحولی مهم در مدیریت خشکی چشم‌های متوسط تا شدید محسوب می‌شود. این قطره نوآورانه در حال حاضر مراحل ارزیابی و کارآزمایی‌های بالینی تکمیلی را طی می‌کند تا به عنوان استاندارد جدیدی در دارودرمانی چشم‌پزشکی عرضه شود.
پروفسور دکتر مهرداد محمدپور
استاد دانشگاه تهران
فوق تخصص لیزیک و قوزقرنیه
تهران ولیعصر بالاتر از شهید بهشتی. روبروی هتل سیمرغ واحد ۱۱ طبقه ۶
پذیرش
۰۲۱۸۸۷۲۷۴۶۹
۰۲۱۸۸۷۰۳۹۵۶
۰۹۳۹۲۰۰۲۴۵۲
