راهنمای جامع آب‌مروارید (کاتاراکت) و جدیدترین لنزهای داخل چشمی (توریک، مولتی‌فوکال و EDOF)
چکیده مقاله:
آب‌مروارید یا کاتاراکت یکی از شایع‌ترین عوارض چشمی مرتبط با سن است که با کدر شدن عدسی طبیعی چشم، بینایی را تار و مختل می‌کند. امروزه با پیشرفت علم چشم‌پزشکی و ظهور لنزهای پیشرفته داخل چشمی (IOL) مانند لنزهای توریک، مولتی‌فوکال و EDOF، نه تنها بیماری آب‌مروارید درمان می‌شود، بلکه می‌توان عیوب انکساری مانند آستیگماتیسم و پیرچشمی را نیز به طور همزمان اصلاح کرد و وابستگی به عینک را به حداقل رساند. در این مقاله به بررسی نحوه انجام جراحی آب‌مروارید و ویژگی‌های هر یک از این لنزهای پیشرفته می‌پردازیم.
آب‌مروارید (کاتاراکت) چیست و چه علائمی دارد؟
چشم انسان به طور طبیعی دارای یک عدسی شفاف است که وظیفه تمرکز نور روی شبکیه و ایجاد تصویری واضح را بر عهده دارد. با بالا رفتن سن، پروتئین‌های موجود در این عدسی تخریب شده و عدسی به‌تدریج کدر و تار می‌شود؛ به این عارضه آب‌مروارید می‌گویند.
مهم‌ترین علائم آب‌مروارید:
تاری دید یا دید مهanآلود (انسان احساس می‌کند از پشت یک پنجره کثیف یا خیس به دنیا نگاه می‌کند)
خیرگی چشم در برابر نور (به‌ویژه نور چراغ ماشین‌ها در رانندگی شبانه)
کاهش دید در شب یا نور کم
تغییر مکرر شماره عینک
دوستی با رنگ‌های کم‌رنگ یا زرد شدن دید محیطی
جراحی آب‌مروارید چگونه انجام می‌شود؟
جراحی آب‌مروارید (که امروزه پیشرفته‌ترین روش آن با نام فیکو – Phacoemulsification شناخته می‌شود) یک عمل سرپایی، ایمن و بسیار دقیق است:
1. بی‌حسی موضعی: چشم با قطره‌های بی‌حسی کاملاً بی‌حس می‌شود و نیازی به بیهوشی عمومی نیست.
2. ایجاد برش میکروسکوپی: جراح برش بسیار کوچکی (کمتر از ۳ میلی‌متر) در لبه قرنیه ایجاد می‌کند.
3. خرد کردن عدسی کدر (فیکو): با استفاده از پروب اولتراسوند (امواج مافوق صوت)، عدسی کدرشده به قطعات بسیار ریزی خرد و از داخل چشم ساکشن (خارج) می‌شود.
4. کاشت لنز مصنوعی (IOL): در نهایت، یک عدسی مصنوعی شفاف و باکمی محاسبه‌شده دقیق، از طریق همان برش کوچک وارد چشم شده و جایگزین عدسی طبیعی می‌شود. این لنز تا پایان عمر در چشم باقی می‌ماند.
آشنایی با انواع لنزهای داخل چشمی (IOL) در جراحی آب‌مروارید
انتخاب نوع لنز داخل چشمی، تعیین‌کننده کیفیت دید شما بعد از عمل است. امروزه گزینه‌های متنوعی متناسب با سبک زندگی بیماران وجود دارد:
۱. لنزهای توریک (Toric Lenses)؛ درمان همزمان آستیگماتیسم
بسیاری از بیماران علاوه بر آب‌مروارید، دچار عارضه آستیگماتیسم (ناقرینگی انحنای قرنیه) نیز هستند.
عملکرد: لنزهای معمولی قادر به اصلاح آستیگماتیسم نیستند؛ اما لنزهای توریک با طراحی اپتیکی خاص و محورهای هندسی مشخص، به طور دقیق در داخل چشم تنظیم می‌شوند تا همزمان با برداشتن آب‌مروارید، آستیگماتیسم چشم را نیز خنثی کنند.
مزیت: دستیابی به دید دور بسیار شفاف و کاهش چشمگیر نیاز به عینک‌های سیلندری (آستیگمات).
۲. لنزهای مولتی‌فوکال یا چندکانونی (Multifocal Lenses)؛ رهایی از عینک
لنزهای مونوفوکال (تک‌کانونی) سنتی تنها می‌توانند دید دور را اصلاح کنند و بیمار برای مطالعه و دید نزدیک همچنان به عینک نیاز دارد.
عملکرد: لنزهای مولتی‌فوکال دارای حلقه‌ها یا نقاط کانونی متعددی هستند که نور را به‌گونه‌ای می‌شکنند که فرد همزمان دید دور، دید متوسط (مانند کامپیوتر) و دید نزدیک (مانند کتاب و موبایل) را به دست آورد.
مزیت: استقلال نسبتاً کامل از عینک در انجام فعالیت‌های روزمره.
۳. لنزهای EDOF (Extended Depth of Focus)؛ عمق دید پیوسته
این لنزها از جدیدترین تکنولوژی‌های مهندسی اپتیک در جهان هستند.
عملکرد: به جای ایجاد نقطه‌های کانونی مجزا، لنزهای EDOF یک محدوده یا «عمق دید پیوسته و وسیع» از فاصله دور تا فاصله متوسط (و تا حدودی نزدیک) ایجاد می‌کنند.
مزیت: کیفیت دید بسیار بالا و طبیعی با عوارض نوری کمتر (مانند کاهش پدیده خیرگی یا هاله‌های نوری در شب که گاهی در لنزهای مولتی‌فوکال دیده می‌شود). این لنزها برای افرادی که رانندگی شبانه زیاد دارند یا به دنبال یک دید باکیفیت و پیوسته هستند، گزینه‌ای ایده‌آل محسوب می‌شوند.
چه کسانی کاندیدای مناسبی برای لنزهای پیشرفته (توریک، مولتی‌فوکال و EDOF) هستند؟
افرادی که به سن ابتلا به آب‌مروارید رسیده‌اند و تمایل دارند وابستگی خود را به عینک‌های مطالعه و دور کاهش دهند.
افرادی که از آستیگماتیسم رنج می‌برند و می‌خواهند در یک عمل جراحی، همزمان از شر آب‌مروارید و آستیگماتیسم راحت شوند.
کسانی که توقعات بصری بالایی دارند و سبک زندگی آن‌ها (مطالعه، کار با کامپیوتر، رانندگی مداوم) ایجاب می‌کند که بدون عینک دید راحتی داشته باشند.
سخن پایانی و مشاوره تخصصی
انتخاب نوع لنز داخل چشم تصمیمی کاملاً تخصصی است و به پارامترهای دقیقی نظیر اندازه‌گیری‌های بیومتری چشم، وضعیت قرنیه، شبکیه و سبک زندگی فرد بستگی دارد. در جلسه مشاوره پیش از عمل، معاینات کاملی انجام می‌شود تا بهترین و متناسب‌ترین لنز برای چشم شما انتخاب گردد.
پروفسور دکتر مهرداد محمدپور
استاد دانشگاه تهران
فوق تخصص لیزیک و قوزقرنیه
تهران ولیعصر بالاتر از شهید بهشتی. روبروی هتل سیمرغ واحد ۱۱ طبقه ۶
پذیرش
۰۲۱۸۸۷۲۷۴۶۹
۰۲۱۸۸۷۰۳۹۵۶
۰۹۳۹۲۰۰۲۴۵۲
