قطره چشم زیدرا (Xiidra): مکانیسم اثر، مطالعات بالینی و مزایای درمانی در خشکی چشم
سندروم خشکی چشم (Dry Eye Disease – DED) یکی از اختلالات مزمن سطح چشم است که می‌تواند کیفیت زندگی بیماران را به‌شدت تحت تاثیر قرار دهد. مطالعات نشان می‌دهند که التهاب یکی از عوامل اصلی در چرخه معیوب خشکی چشم است. قطره زیترآ یا سیدرا (Xiidra®) با ماده فعال لایفی‌تگراست (Lifitegrast 5%)، نخستین داروی تاییدشده توسط FDA است که به‌طور اختصاصی نشانه (Signs) و علائم (Symptoms) خشکی چشم را با هدف قرار دادن التهاب ایمنی درمان می‌کند.
۱. قطره زیترا (Xiidra) چیست و چگونه عمل می‌کند؟
قطره Xiidra (Lifitegrast 5%) یک مهارکننده اختصاصی LFA-1 (Lymphocyte Function-Associated Antigen-1) است.
مکانیسم اثر در سطح مولکولی: در بیماری خشکی چشم، سلول‌های ایمنی (لنفوسیت‌های T) فعال می‌شوند. پروتئین LFA-1 روی سطح این سلول‌ها قرار دارد و به مولکول ICAM-1 که در سلول‌های ملتحمه و قرنیه بیان شده است، متصل می‌شود. این اتصال باعث فراخوانی سلول‌های التهابی بیشتر و ترشح سایتاکین‌های التهابی می‌شود.
نحوه عملکرد زیترا: لایفی‌تگراست با مسدود کردن اتصال LFA-1 به ICAM-1، چرخه التهاب سطح چشم را متوقف می‌سازد و از آسیب بیشتر به بافت قرنیه و اشک جلوگیری می‌کند.
۲. مطالعات بالینی مهم درباره قطره زیترا (Xiidra)
اثربخشی و ایمنی قطره زیترا در مطالعات گسترده فاز ۲ و فاز ۳ شامل برنامه‌های OPUS (OPUS-1, OPUS-2, OPUS-3) بررسی شد:
1. بررسی نشانه‌های بالینی (Signs): در مطالعه OPUS-1، کاهش چشمگیر در میزان رنگ‌پذیری قرنیه (Inferior Corneal Staining) مشاهده شد که نشان‌دهنده بهبود و ترمیم بافت آسیب‌دیده سطح قرنیه بود.
2. بررسی علائم بیمار (Symptoms): در مطالعات OPUS-2 و OPUS-3، بیماران مبتلا به خشکی چشم متوسط تا شدید، بهبود قابل توجهی در نمره خشکی چشم (Eye Dryness Score – EDS) گزارش کردند.
3. سرعت شروع اثر: برخلاف برخی داروهای قدیمی که هفته‌ها یا ماه‌ها طول می‌کشید تا اثر کنند، مطالعات نشان دادند بسیاری از بیماران ظرف ۲ هفته پس از شروع مصرف زیترا، کاهش علائم خشکی، سوزش و تحریک چشم را تجربه کردند.
۳. فواید و مزایای قطره زیترا برای بیماران خشکی چشم
هدف قرار دادن علت اصلی: زیترا برخلاف اشک‌های مصنوعی که فقط اثر مرطوب‌کنندگی موقت دارند، التهاب زمینه‌ای را درمان می‌کند.
بهبود هم‌زمان نشانه‌ها و علائم: زیترا هم باعث کاهش احساس سوزش و خشکی توسط بیمار می‌شود و هم سلامت قرنیه را در معاینات چشم‌پزشکی بهبود می‌بخشد.
فاقد مواد نگهدارنده (Preservative-Free): زیترا در ویال‌های تک‌دوز عرضه می‌شود و خطر حساسیت ناشی از مواد نگهدارنده را کاهش می‌دهد.
دوز مصرفی راحت: مصرف آن دو بار در روز (هر ۱۲ ساعت یک قطره) است.
۴. نحوه مصرف و نکات مهم
میزان دوز: ۱ قطره در هر چشم، هر ۱۲ ساعت یک‌بار.
استفاده از لنز تماس: بیماران باید قبل از چکاندن قطره، لنزهای تماسی خود را خارج کنند و حداقل ۱۵ دقیقه پس از مصرف قطره مجدداً استفاده نمایند.
عوارض جانبی شایع: ممکن است پس از مصرف، سوزش خفیف موقت، تاری دید کوتاه‌مدت یا چشیدن طعم خاص در دهان (Dysgeusia) احساس شود که معمولاً عابر و قابل تحمل است.
پروفسور دکتر مهرداد محمدپور
استاد دانشگاه تهران
فوق تخصص لیزیک و قوزقرنیه
تهران ولیعصر بالاتر از شهید بهشتی. روبروی هتل سیمرغ واحد ۱۱ طبقه ۶
پذیرش
۰۲۱۸۸۷۲۷۴۶۹
۰۲۱۸۸۷۰۳۹۵۶
۰۹۳۹۲۰۰۲۴۵۲
