تغییرات وابسته به سن در آستیگماتیسم و علل آن :
⸻
چکیده (Abstract)
آستیگماتیسم موجب کاهش کیفیت تصویر شبکیه شده و بر کیفیت بینایی تأثیر میگذارد. حفظ و بهبود عملکرد بینایی مستلزم درک شیوع، تغییرات وابسته به سن و مکانیسمهای ایجاد آستیگماتیسم است. در این مقاله، یافتههای مطالعات مختلف دربارهٔ آستیگماتیسم مرور میشود. برخی مطالعات نشان دادهاند که شیوع آستیگماتیسم با درجات بالا در دوران کودکی معمولاً همزمان با فرآیند امتروپیسازی کاهش مییابد. آستیگماتیسم با قاعده (With-the-rule) در بزرگسالان جوان شایعتر است. با افزایش سن، شیوع آستیگماتیسم افزایش مییابد و محور آن از غالب بودن آستیگماتیسم با قاعده به غالب شدن آستیگماتیسم خلاف قاعده (Against-the-rule) تغییر میکند. این تغییر وابسته به سن ناشی از تغییرات در انحنای قرنیه است. اگرچه علت دقیق این تغییر بهطور کامل مشخص نیست، اما تغییر در موقعیت و کشش پلکها، فیبریلهای کلاژن استرومای قرنیه، غشای دسمه و عضلات خارجچشمی ممکن است بر شکل قرنیه اثر بگذارند. همچنین عوامل ژنتیکی نیز میتوانند در ایجاد آستیگماتیسم نقش داشته باشند. پیشرفتهای تکنولوژیک در چشمپزشکی انتظار میرود درک ما از علتشناسی آستیگماتیسم را افزایش داده و امکان حفظ کیفیت بینایی را فراهم کند. 
واژگان کلیدی: پیری، آستیگماتیسم، قرنیه، فشار پلک، ژنومیک
⸻
مقدمه
چشم انسان بهعنوان یک سیستم اپتیکی عمل میکند که تصاویر بینایی را بر روی شبکیه متمرکز میسازد. آستیگماتیسم یکی از علل اصلی کاهش کیفیت تصویر شبکیه در چشمهای اصلاحنشده و حتی اصلاحشده است و میتواند در دوران کودکی منجر به آمبلیوپی شود. آستیگماتیسم عمدتاً بهعلت تفاوت بزرگنمایی در مریدینهای اصلی سطح قدامی قرنیه و اپتیک داخلی چشم ایجاد میشود که این اپتیک داخلی عمدتاً به سطح خلفی قرنیه و عدسی مربوط است. مطالعات متعددی تغییرات دینامیک قابل توجه آستیگماتیسم را از دوران نوزادی تا بزرگسالی نشان دادهاند، با این حال مکانیسمهای دخیل هنوز بهطور کامل شناخته نشدهاند. در این مقاله، نتایج مطالعاتی که تغییرات آستیگماتیسم با افزایش سن و مکانیسمهای احتمالی از جمله عوامل ژنومی را بررسی کردهاند مرور میشود. 
⸻
تغییرات وابسته به سن در آستیگماتیسم
آستیگماتیسم از نوزادی تا کودکی
مطالعات متعددی شیوع بالا و درجات قابل توجه آستیگماتیسم را در نوزادان گزارش کردهاند، اما شایعترین محور آستیگماتیسم در این سنین مورد اختلاف است. برخی مطالعات غالب بودن آستیگماتیسم با قاعده را نشان دادهاند، در حالی که مطالعات دیگر غالب بودن آستیگماتیسم خلاف قاعده را گزارش کردهاند. این اختلافها ممکن است ناشی از دشواری اندازهگیری دقیق در نوزادان یا تغییرات شکل قرنیه در این دوره باشد. با افزایش سن، شیوع آستیگماتیسم با درجات بالا معمولاً همزمان با فرآیند امتروپیسازی کاهش مییابد. سطوح پایینتری از آستیگماتیسم با قاعده اغلب در افراد بالای ۴ سال مشاهده میشود. مطالعات مبتنی بر تحلیل بردار توان نشان دادهاند که آستیگماتیسم متعامد در اقلیتی از افراد پس از ۱۱ سالگی پایدار باقی میماند. 
⸻
آستیگماتیسم در بزرگسالان
مطالعات انجامشده در بزرگسالان جوان ۲۰ تا ۳۰ سال نشان دادهاند که آستیگماتیسم با قاعده در این گروه سنی شایع است، اما شدت آن معمولاً کم و اغلب کمتر از ۱ دیوپتر است. با افزایش سن، شیوع آستیگماتیسم افزایش یافته و محور آن از غالب بودن آستیگماتیسم با قاعده (در افراد زیر ۴۰ سال) به غالب بودن آستیگماتیسم خلاف قاعده (در افراد بالای ۴۰ سال) تغییر میکند. اگرچه شیوع آستیگماتیسم انکساری پس از ۵۰ سالگی افزایش مییابد، آستیگماتیسم قرنیهای تا حدود ۸۰ سالگی نسبتاً پایدار باقی میماند. 
⸻
مکانیسمهای تغییر در آستیگماتیسم
انحنای قرنیه
مطالعات پیشین پیشنهاد کردهاند که آستیگماتیسم در نوزادان ممکن است ناشی از شیب زیاد قرنیه باشد. بهطور مشابه، تغییر محور آستیگماتیسم در سنین بالاتر نیز به تغییرات انحنای قرنیه نسبت داده میشود. مطالعات با OCT سگمان قدامی نشان دادهاند که تغییرات وابسته به سن عمدتاً در سطح قدامی قرنیه رخ میدهد و این تغییرات با آستیگماتیسم متعامد مرتبط هستند. بنابراین، تغییرات وابسته به سن در آستیگماتیسم احتمالاً ناشی از تغییرات سطح قرنیه است. 
⸻
فیزیولوژی قرنیه
برخی گزارشها نشان دادهاند که تغییرات وابسته به سن در فیزیولوژی قرنیه میتواند بر الاستیسیته و سفتی قرنیه اثر بگذارد. افزایش فاصله و قطر فیبریلهای کلاژن در افراد مسن گزارش شده است که احتمالاً ناشی از کراسلینکینگ القاشده توسط گلیکاسیون است. همچنین ضخیمشدن غشای دسمه با افزایش سن مشاهده شده است. این تغییرات میتوانند خواص بیومکانیکی قرنیه را تغییر داده و در تغییرات آستیگماتیسم نقش داشته باشند. 
⸻
فشار پلک
فشار واردشده توسط پلکها بر قرنیه یکی از عوامل بالقوه در ایجاد آستیگماتیسم قرنیهای در نظر گرفته شده است. کاهش کشش پلکها بهدنبال افزایش سن ممکن است موجب کاهش آستیگماتیسم با قاعده و تغییر محور به سمت خلاف قاعده شود. مطالعات نشان دادهاند که صافترین مریدین قرنیه معمولاً موازی با زاویه شکاف پلکی تحتانی است و بالا بردن پلکها میتواند میزان آستیگماتیسم را تغییر دهد. 
⸻
پاتولوژی پلک
ارتباط بین بیماریهای پلکی و آستیگماتیسم قرنیهای در مطالعات متعددی گزارش شده است. شالازیون میتواند باعث تغییرات قابل توجه در توپوگرافی قرنیه و آستیگماتیسم شود که پس از درمان جراحی قابل برگشت است. همچنین در پتوز مادرزادی، درجات بالاتری از آستیگماتیسم مشاهده میشود که پس از جراحی کاهش مییابد. 
⸻
عضلات خارجچشمی
برخی مطالعات پیشنهاد کردهاند که تغییر در کشش عضلات خارجچشمی ممکن است در ایجاد آستیگماتیسم قرنیهای نقش داشته باشد. تغییرات آستیگماتیسم و توپوگرافی قرنیه پس از جراحی استرابیسم گزارش شده است، هرچند مکانیسم دقیق آن هنوز مشخص نیست. 
⸻
عوامل ژنومی
مطالعات دوقلوها نشان دادهاند که عوامل ژنتیکی در ایجاد آستیگماتیسم نقش دارند. مطالعات ژنومی گسترده چندین لوکوس ژنتیکی مرتبط با آستیگماتیسم را شناسایی کردهاند، از جمله ژن PDGFRA که با انحنای قرنیه و آستیگماتیسم قرنیهای مرتبط است. ژنهای دیگری مانند MTOR، VAX2 و NRXN1 نیز با آستیگماتیسم مرتبط دانسته شدهاند، هرچند مکانیسمهای دقیق آنها هنوز بهطور کامل شناخته نشده است. 
⸻
نتیجهگیری و چشمانداز آینده
کیفیت بینایی ارتباط مستقیمی با کیفیت زندگی دارد. تغییرات وابسته به سن در آستیگماتیسم میتوانند بر نتایج جراحیهای اصلاح عیوب انکساری تأثیر منفی بگذارند. در دوران کودکی، آستیگماتیسم با درجات بالا معمولاً با امتروپیسازی کاهش مییابد، در حالی که در بزرگسالی شیوع آستیگماتیسم افزایش یافته و محور آن به سمت خلاف قاعده تغییر میکند. اگرچه علت دقیق این تغییرات هنوز مشخص نیست، اما بهنظر میرسد تعامل بین قرنیه و فشار پلک نقش مهمی ایفا میکند. پیشرفتهای اخیر در ابزارهای تصویربرداری، آنالیز دینامیک و هوش مصنوعی انتظار میرود درک ما از علتشناسی آستیگماتیسم را بهطور قابل توجهی افزایش دهد.