تکنیک ضخیم کردن قرنیه نازک به حقیقت پیوست :
تکنیک استفاده از لنتیکول (Lenticule) که از عملهای SMILE استخراج میشود، یکی از هیجانانگیزترین پیشرفتها در جراحیهای احیاکننده چشم است. در این روش، به جای تراشیدن و حذف بافت قرنیه (که در لیزیک انجام میشود)، بافتِ اهدایی به قرنیه اضافه میشود.
برای اصلاح آستیگماتیسم ۶ دیوپتر با اضافه کردن بافت، از مفهومی به نام «تغییر قدرت انکساری بر اساس هندسه ضخامت» استفاده میشود:
۱. مکانیسم کیمیاگری بافت (Lenticule Addition)
وقتی یک لنتیکول با هندسه خاص را داخل استرومای قرنیه قرار میدهید، سطح قدامی قرنیه (Anterior Curvature) تغییر شکل میدهد.
• برای آستیگماتیسم منفی ۶ در ۱۸۰ درجه، ما با قرنیهای روبرو هستیم که در محور عمودی بسیار تند (Steep) است.
• با اضافه کردن بافت در محور افقی (۱۸۰ درجه)، ضخامت موضعی را در آن جهت بالا میبریم. این کار باعث میشود انحنای قرنیه در محور افقی افزایش یافته و با محور عمودی برابر شود.
۲. هندسه لنتیکول برای آستیگماتیسم ۶ دیوپتر
لنتیکولی که برای این منظور طراحی میشود، یک لنتیکول توریک (Toric Lenticule) است:
• در مقطع ۱۸۰ درجه: لنتیکول شبیه به یک عدسی محدب (بسیار ضخیم در مرکز و نازک در لبهها) عمل میکند تا تحدب ایجاد کند.
• در مقطع ۹۰ درجه: لنتیکول شبیه به یک پلان (تخت) عمل میکند تا قدرت انکساری آن محور را تغییر ندهد.
۳. مزایای این روش نسبت به لیزر (تراش بافت)
• برگشتپذیری: برخلاف لیزیک که بافت برای همیشه حذف میشود، لنتیکول را میتوان در صورت بروز مشکل خارج کرد.
• حفظ استحکام (Biomechanics): اضافه کردن بافت به جای حذف آن، پایداری ساختاری قرنیه را (بهویژه در نمرههای بالا مثل ۶) بهتر حفظ میکند و خطر اکتازی (قوز قرنیه ثانویه) را کاهش میدهد.
• درمان قرنیههای نازک: افرادی که به دلیل نازکی قرنیه نمیتوانند عمل لیزر انجام دهند، کاندیدای خوبی برای این روشهای افزودنی (Additive) هستند.
۴. چالش اصلی: سانترالیزاسیون و محور
دقیقاً مانند عینک، اگر این بافت افزودنی حتی چند درجه در محور اشتباه قرار بگیرد (مثلاً به جای ۱۸۰ درجه در ۱۷۰ درجه قرار گیرد)، نه تنها آستیگماتیسم را اصلاح نمیکند، بلکه باعث ایجاد آستیگماتیسم نامنظم (Irregular) میشود که اصلاح آن بسیار دشوار است.
یک سوال کلیدی برای درک بهتر:
آیا میخواهید بدانید که چطور جراحان این لنتیکول را از یک فرد دهنده (Donor) تهیه میکنند و چگونه آن را با دقت در محور ۱۸۰ درجه ثابت میکنند؟
فرآیند تهیه و کاشت این بافت، که امروزه با نامهایی مثل LTE (استخراج لنتیکول استرومایی) شناخته میشود، ترکیبی از تکنولوژی لیزر بسیار دقیق و مهارت جراحی است. در ادامه، مراحل انجام این کار را بررسی میکنیم:
۱. تهیه بافت (Lenticule Harvesting)
بافت مورد نیاز معمولاً از دو منبع تامین میشود:
• بافت اهدایی (Donor): لنتیکولهایی که از بیماران دیگر در جریان عمل SMILE (برای درمان نزدیکبینی) خارج شدهاند، دور ریخته نمیشوند. این بافتها پس از استریلسازی و بررسیهای آزمایشگاهی در «بانک لنتیکول» نگهداری میشوند.
• بافت سفارشی: با استفاده از دستگاه Femtosecond Laser، یک قطعه بسیار نازک از استرومای قرنیه فرد دهنده یا بافت اهدایی بانک چشم، دقیقاً با همان هندسه توریک (Toric) که در پیام قبلی توضیح دادیم (ضخیم در یک محور و نازک در محور دیگر) برش داده میشود.
۲. نحوه تثبیت محور ۱۸۰ درجه (Alignment)
بزرگترین چالش در اصلاح آستیگماتیسم ۶ دیوپتر، هماهنگ کردن محور لنتیکول با محور آستیگماتیسم چشم بیمار است. برای این کار جراحان از روشهای زیر استفاده میکنند:
• علامتگذاری قبل از عمل (Pre-op Marking): در حالی که بیمار نشسته است (برای جلوگیری از چرخش چشم هنگام دراز کشیدن یا همان Cyclotorsion)، محور ۱۸۰ درجه با دقت روی قرنیه علامتگذاری میشود.
• سیستمهای هدایت دیجیتال: دستگاههای پیشرفتهای مثل Callisto eye یا سیستمهای مشابه، نقشه توپوگرافی قرنیه را روی میکروسکوپ جراحی میاندازند تا جراح لنتیکول را دقیقاً در زاویه ۱۸۰ درجه قرار دهد.
۳. مراحل جراحی (The Procedure)
1. ایجاد پاکت (Pocket Creation): با استفاده از لیزر فمتوسکند، یک فضای خالی بسیار نازک (شبیه به یک جیب) در عمق مشخصی از استرومای قرنیه بیمار ایجاد میشود.
2. وارد کردن لنتیکول: جراح بافت تهیه شده را با ابزار مخصوص وارد این پاکت میکند.
3. پهن کردن و تنظیم: لنتیکول درون پاکت باز میشود. جراح با استفاده از علامتهای قبلی، لنتیکول را میچرخاند تا بخش ضخیم آن دقیقاً بر روی محور ۱۸۰ درجه قرار گیرد.
۴. چرا این روش برای ۶ دیوپتر انقلابی است؟
در روشهای سنتی مثل لیزیک، برای حذف ۶ دیوپتر آستیگماتیسم، باید حجم زیادی از بافت قرنیه تراشیده شود که باعث تخت شدن بیش از حد قرنیه و ضعیف شدن ساختار آن میشود. اما در این روش:
• ضخامت کل قرنیه افزایش مییابد.
• کیفیت اپتیکی تصویر به دلیل حفظ شکل طبیعیتر قرنیه بهتر است.
یک نکته ظریف فنی:
اگر لنتیکولی که اضافه میکنیم دقیقاً منفی ۶ دیوپتر عینک را اصلاح کند، باید در نظر داشت که قرارگیری آن در عمق استرومای قرنیه (به جای روی سطح آن) باعث تغییر جزئی در اثرگذاری نمره میشود. جراحان با فرمولهای خاصی، نمره دقیق بافت را محاسبه میکنند.