عمل CAIRS چیست؟ درمان پیشرفته قوز قرنیه با حلقه‌های بافتی (Corneal Allogenic Intrastromal Ring Segments)
قوز قرنیه (Keratoconus) یکی از بیماری‌های غیرالتهابی و پیشرونده چشم است که در آن قرنیه نازک شده و شکل طبیعی خود را از حالت کروی به مخروطی تغییر می‌دهد. این تغییر شکل باعث آستیگماتیسم شدید، نزدیک‌بینی و کاهش کیفیت دید می‌شود.
در سال‌های اخیر، جراحی CAIRS (مخفف Corneal Allogenic Intrastromal Ring Segments) به عنوان یکی از بزرگ‌ترین تحولات دنیای چشم‌پزشکی برای اصلاح قوز قرنیه معرفی شده است. این روش با استفاده از قطعات حلقه بافتی طبیعی (آلوگرافت) به جای مواد مصنوعی پلاستیکی، تحولی در ایمنی و اثربخشی درمان کراتوکونوس ایجاد کرده است.
عمل CAIRS (کرز) چیست؟
روش CAIRS به معنای «کاشت قطعات حلقه‌ای آلوژنیک (بافتی) داخل استرومای قرنیه» است. در این تکنیک، به جای استفاده از حلقه‌های مصنوعی پلاستیکی (مانند PMMA یا مایورینگ)، از بافت اهداشده قرنیه انسانی (Allograft) استفاده می‌شود.
این قطعات بافتی آرک‌شکل (کمانی) در داخل کانال‌ها یا تونل‌هایی که در عمق مشخصی از استرومای (ضخامت) قرنیه ایجاد شده‌اند قرار می‌گیرند. هدف اصلی CAIRS:
1. صاف کردن قوز قرنیه (Flattening)
2. منظم کردن انحنای قرنیه و اصلاح آستیگماتیسم
3. تقویت ساختاری زیست‌مکانیکی چشم
چرا CAIRS نسبت به حلقه‌های مصنوعی (ICRS) برتری کامل دارد؟
سالیان متمادی از حلقه‌های مصنوعی سنتی (مانند Intacs یا Keraring) برای جراحی قوز قرنیه استفاده می‌شد. اما این حلقه‌ها به دلیل پلاستیکی بودن (جسم خارجی)، با عوارض متعدد همراه بودند. عمل CAIRS این مشکلات را کاملاً برطرف کرده است:
۱. زیست‌سازگاری کامل (Biocompatibility)
از آنجا که ایمپلنت CAIRS از بافت طبیعی قرنیه انسانی تهیه شده است، چشم بیمار آن را به عنوان یک جسم خارجی ناسازگار تلقی نمیکند.
۲. جلوگیری از خروج و فرسایش بافت (No Extrusion or Melting)
حلقه‌های پلاستیکی مصنوعی به مرور زمان ممکن بود بافت نازک قرنیه را فرسایش داده، باعث تحلیل بافت (Melting) یا نازک شدن قرنیه روی حلقه و در نهایت خروج حلقه (Extrusion) شوند. در CAIRS این خطر به حداقل ممکن می‌رسد.
۳. کاهش هاله‌بینی و انحرافات نوری شبانه
حلقه‌های پلاستیکی موجب انعکاس نور، ایجاد هاله (Halo) و پخش نور در شب می‌شدند. اما بافت آلوگرافت شفاف بوده و ضریب شکست نوری آن کاملاً با قرنیه بیمار یکسان است.
۴. قابلیت جای‌گذاری در عمق‌های مختلف و قرنیه‌های نازک‌تر
به دلیل نرمی و انعطاف‌پذیری بافت طبیعی، جراح می‌تواند ایمپلنت CAIRS را حتی در قرنیه‌های نازک‌تر نیز با ایمنی بالا بکار ببرد.
مشخصات و نحوه انجام جراحی CAIRS با لیزر فمتوسکند
عمل CAIRS یک جراحی کم‌تهاجمی است که معمولاً به صورت سرپایی و با بی‌حسی موضعی (قطره چشم) انجام می‌شود:
1. آماده‌سازی بافت آلوگرافت: بافت قرنیه اهداکننده با ابزارهای دقیق یا لیزر به شکل سگمنت‌های کمانی (آرک‌های بافتی) با ضخامت و عرض مهندسی‌شده برش داده می‌شود.
2. ایجاد تونل استرومایی با لیزر فمتوسکند (Femtosecond Laser): جراح با استفاده از لیزر فمتوسکند دقیق، کانال‌ها یا تونل‌های میکرومتری در عمق ۵۰٪ تا ۷۰٪ استرومای قرنیه ایجاد می‌کند.
3. جای‌گذاری سگمنت‌های بافتی: قطعات حلقه بافتی داخل تونل‌های ایجادشده سر داده شده و در موقعیت استراتژیک برای اصلاح بیشترین میزان قوز قرار می‌گیرند.
4. ترکیب با کراس لینکینگ (CXL): در بسیاری از موارد، عمل CAIRS به همراه کراس‌لینکینگ انجام می‌شود تا علاوه بر اصلاح شکل قرنیه، پیشرفت بیماری نیز برای همیشه متوقف شود.
نقش پیشگام پروفسور مهرداد محمدپور در ارتقای جراحی‌های آلوگرافت قرنیه
در ایران و سطح بین‌المللی، پروفسور مهرداد محمدپور (استاد و فوق‌تخصص قرنیه) از پیشگامان برجسته در زمینه جراحی‌های آلوگرافت داخل قرنیه و اصلاح قوز قرنیه محسوب می‌شوند.
ایشان با معرفی روش‌های نوآورانه تکامل‌یافته مانند FLACIK (استفاده از حلقه ۳۶۰ درجه پیوسته بافتی به همراه کراس‌لینکینگ تقویت‌شده)، مفاهیم کاشت بافت آلوژنیک را یک گام فراتر برده و توانسته‌اند برای بیماران مبتلا به قوز قرنیه‌های شدید و پیشرفته — که کاندید پیوند کامل قرنیه بوده‌اند — امکان بهبود بینایی بدون نیاز به جراحی‌های تهاجمی و بخیه را فراهم کنند.
کاندیداهای مناسب برای عمل CAIRS چه کسانی هستند؟
بیماران مبتلا به قوز قرنیه (کراتوکونوس) خفیف تا متوسط و پیشرفته.
افراد مبتلا به اکتازی بعد از لیزیک یا اکتازی‌های قرنیه‌ای.
بیمارانی که توانایی تحمل لنزهای تماسی سخت (RGP یا اسکلرال) را ندارند.
افرادی که می‌خواهند از جراحی‌های سنگین پیوند قرنیه (مثل DALK یا PKP) اجتناب کنند.
افرادی که دارای عدم تقارن شدید در انحنای قرنیه هستند.
مزایای عمل CAIRS در یک نگاه
بدون نیاز به بخیه و بدون برش تهاجمی
دوره بازتوان ی و بهبود بسیار سریع (بازگشت به فعالیت در ۲ تا ۳ روز)
تقویت بستر بیومکانیکی قرنیه
امکان انجام سایر درمان‌های تکمیلی مانند لیزرهای اصلاحی در آینده
کاهش وابستگی به عینک یا لنزهای سخت
جمع‌بندی
عمل CAIRS (کورنئال آلوژنیک اینتراسترومال رینگ سگمنت) یکی از ایمن‌ترین، مدرن‌ترین و مؤثرترین روش‌های جایگزین پیوند قرنیه در بیماران قوز قرنیه است. استفاده از حلقه‌های بافتی زیست‌سازگار به جای حلقه‌های مصنوعی، خطرات و عوارض قدیمی را حذف کرده و کیفیتی بی‌نظیر از دید را برای بیماران به ارمغان می‌آورد..
پروفسور دکتر مهرداد محمدپور
استاد دانشگاه تهران
فوق تخصص لیزیک و قوزقرنیه
تهران ولیعصر بالاتر از شهید بهشتی. روبروی هتل سیمرغ واحد ۱۱ طبقه ۶
پذیرش
۰۲۱۸۸۷۲۷۴۶۹
۰۲۱۸۸۷۰۳۹۵۶
۰۹۳۹۲۰۰۲۴۵۲
